Antarābhava is de Sanskrietterm voor de tussenliggende toestand tussen dood en wedergeboorte: een moment buiten tijd en ruimte, waarin het bewustzijn getuige is van het uiteenvallen van het ene leven en de overgang naar een ander begint.

Dit concert begint, net als antarābhava, met een einde en eindigt met een nieuw begin.

“Zoals het levende wezen de lichamelijke veranderingen van kindertijd, jeugd en ouderdom doormaakt, zo verkrijgt het bij de dood eveneens een ander lichaam. De wijzen laten zich hierdoor niet misleiden.”

— Bhagavad Gita 2.13

Dit vers uit de Bhagavad Gita werpt een licht op het gehele programma. Hier is de dood geen leegte, maar een overgang die de ziel met dezelfde vanzelfsprekendheid ondergaat als het lichaam de levensfasen doormaakt.

Olivier Messiaen vormt het artistieke zwaartepunt. We openen met een van de laatste uit zijn Vingt Regards: Je dors, mais mon cœur veille (1944). Hier is het lichaam op de drempel van de dood aangekomen en valt het zachtjes in slaap, maar het hart — de ziel, de atman — blijft wakker.

Met Wim Hendrickx’ Memento Mori (2005) worden we geconfronteerd met wat niet langer kan worden uitgesteld. De dood is niet langer een ver idee, maar het huidige, onontkoombare moment.

Tristan Murails Cloches d’adieu, et un sourire… (1992) verschuift het perspectief. We zijn niet langer bij degene die vertrekt, maar bij degenen die achterblijven. De afscheidsbellen worden beantwoord met een glimlach.

Dan komt het mysterie. Allain Gaussins Arcane (1988) is de antarābhava zelf: het onuitsprekelijke, de onbekende overgang. Hier wordt het bewaard als een geheim, een mystieke ervaring die niet kan worden verteld, maar alleen doorgemaakt.

De reis eindigt bij een nieuw begin. Messiaens Première Communion de la Vierge (1944). Het spreekt over het moment waarop Christus al aanwezig was in de schoot van Maria — hier een allegorie van de ziel die opnieuw menselijk vlees aanneemt.

Antarābhava is een offer van pure klank en gedeelde tijdelijkheid met het publiek. Geïnspireerd door Indiase filosofieën presenteert dit programma geen vreemde of verre ervaring. We sterven en worden vele malen herboren binnen één enkel leven: elk einde, elke transformatie, elke loslating van wie we dachten te zijn.

This journey is already our own.